काठमाडौँ । नेपाली राजनीतिलाई नवीन संस्कार र आगामी दिशा प्रदान गर्ने राजनीतिलाई संसदमा पुर्याउने काठमाडौँ–१ मा प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन बहसमा आएको छ। देशको प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबारसँग जोडिएको र संघीय संसद रहेको काठमाडौँ क्षेत्र नं १ मा उम्मेदवारबीच कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको छ।
संघीय संसद भवन निर्माणको केही समय नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले) र माओवादी केन्द्रलगायतका प्रमुख राजनीतिक दलहरूबीच उम्मेदवारी घोषणा भइसकेको छ। ‘अडुवा’ अर्थात् लक्ष्मी दिएकी चिया पसलदेखि खुल्दै गएपछि राजनीति ‘चिया गफ’सम्म सीमित नभई राष्ट्रव्यापी बहसमा परिणत भएको छ।
तर राजनीतिक विमर्शको मूल मर्म भने परिर्वतन र समावेशी विकासमा केन्द्रित देखिन्छ। काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं २, ७ र ९ समेटिएको काठमाडौँ क्षेत्र नं १ लाई देशकै सबैभन्दा संवेदनशील र ऐतिहासिक क्षेत्रका रूपमा लिइन्छ।
पूर्वप्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, कांग्रेस महामन्त्री गगन थापा, माओवादी केन्द्रका नेताहरू, पूर्वमन्त्रीहरू, विभिन्न पार्टीका केन्द्रीय सदस्यहरूको राजनीतिक कर्मभूमि पनि यही क्षेत्र हो।
संघीयता पछिको काठमाडौँ क्षेत्र नं १ का मतदातालाई कानून र नीति हुने निर्वाचनमा मतदान गर्न सजिलो छैन। उनीहरूको अपेक्षा स्पष्ट छ—सक्षम प्रतिनिधि, जनउत्तरदायी नीति र व्यावहारिक विकास।
स्थानीय सम्पदा संरक्षण, शहरी व्यवस्थापन, सडक, ढल, खानेपानी, फोहोर व्यवस्थापन, यातायात, सार्वजनिक सेवा र व्यावसायिक वातावरण सुधार प्रमुख मुद्दाका रूपमा देखिएका छन्।
काठमाडौंले बोक्दै आएको व्यवसायिक चरित्रलाई अझ सुदृढ गर्न जनप्रतिनिधिले कानून निर्माणमा ध्यान दिनुपर्ने मत स्थानीयवासीको छ। “हामी यहाँ बस्छौँ, कर तिर्छौँ, तर सुविधा अझै न्यून छ,” एक स्थानीय व्यापारी भन्छन्।
‘व्यावसायिक वातावरण होस्’
काठमाडौँ वडा नं २, ७ र ९ भित्र रहेका साना तथा मझौला व्यवसाय सञ्चालन गर्न सहज वातावरण निर्माणका लागि संसद र राज्यले पहल गर्नुपर्ने मत छ।
उच्च कर प्रणाली, जटिल नियम, अनुगमनको नाममा हुने दवाबले व्यवसायी निरुत्साहित भएको गुनासो छ।
व्यवसायमैत्री नीति, स्पष्ट कानून, सहुलियत ऋण, स्टार्टअप प्रोत्साहन, पर्यटनसँग जोडिएका व्यवसाय विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।
‘सम्पदा र खुला ठाउँ संरक्षण’
काठमाडौँ क्षेत्र नं १ मा रहेका मठमन्दिर, पाटीपौवा, ऐतिहासिक भवन, खुला चोक र सार्वजनिक जमिन संरक्षण गर्नुपर्ने स्थानीयको जोड छ।
व्यवस्थित सहरीकरणको नाममा खुला ठाउँ मासिँदै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
इन्द्रजात्रा, सप्तरङ्गी जात्रा, गुठी संस्कृति, नेवार सभ्यता जोगाउँदै विकास गर्नुपर्ने धारणा बलियो देखिन्छ।
पहिले र अहिलेको मौलिक पहिचान जोगाउनु पर्छ। सामाजिक न्यायसहितको विकासबिना काठमाडौँको भविष्य सुरक्षित नहुने नागरिकको मत छ।
राजनीतिक दलहरूले केवल भाषण होइन, दीर्घकालीन नीति बनाउन आग्रह गरिएको छ।
सुझाव संकलन गर्दै उम्मेदवार
काठमाडौँ क्षेत्र नं १ मा दल र स्वतन्त्र गरी २ दर्जन नजिक प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनका उम्मेदवार मैदानमा छन्।
नेपाली कांग्रेसबाट उज्ज्वल थापाको, नेकपा (एमाले) बाट मोहनराज रञ्जित, माओवादी केन्द्रबाट मञ्जु खड्का, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट रञ्जु दर्शन, साझा पार्टीबाट स्वतन्त्र उम्मेदवारी लगायतका उम्मेदवारहरू चुनावी मैदानमा छन्।
उम्मेदवारहरू टोल–टोलमा पुगेर मतदाताको सुझाव संकलन गरिरहेका छन्।
“काठमाडौँको पहिचान, व्यवसाय, संस्कृति र नागरिक जीवनस्तर सुधार नै हाम्रो मुख्य एजेन्डा हो,” अधिकांश उम्मेदवारको साझा धारणा छ।