काठमाडौँ । पछिल्लो समय साइबर सुरक्षासम्बन्धी जोखिमहरू तीव्र रूपमा बढिरहेका छन्। यससँगै प्रयोगकर्ताहरूका गुगल खाताहरू ह्याक हुने घटनाहरू पनि बढ्दै गएका छन्। यदि कसैले तपाईंको गुगल खातामा अवैध रूपमा पहुँच पायो भने, तपाईंका इमेल, फोटो, भिडियो तथा अन्य महत्वपूर्ण फाइलहरू गम्भीर जोखिममा पर्न सक्छन्। ह्याकर मात्र होइन, कहिलेकाहीँ नजिकका व्यक्तिहरूले पनि तपाईंको गतिविधि निगरानी गर्न सक्ने भएकाले सधैं सजग रहनु आवश्यक हुन्छ।
यस अवस्थाबाट जोगिन, आफ्नो खातामा लगइन भएका डिभाइसहरू नियमित रूपमा जाँच गर्नु अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यदि कुनै अपरिचित डिभाइस देखिएमा तुरुन्त त्यसलाई हटाउनुका साथै पासवर्ड परिवर्तन गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
कम्प्युटरबाट डिभाइस जाँच गर्ने तरिका
कम्प्युटर प्रयोग गरेर आफ्नो खातामा कुन–कुन डिभाइस लगइन छन् भन्ने सजिलै थाहा पाउन सकिन्छ। छिटो तरिकामा हेर्न चाहनुहुन्छ भने सिधै google.com/devices मा जान सक्नुहुन्छ।
म्यानुअल तरिका अपनाउन चाहनुहुन्छ भने:
- जीमेल वा गुगल सर्च खोल्नुहोस्
- माथिल्लो दायाँपट्टि रहेको प्रोफाइल आइकनमा क्लिक गर्नुहोस्
- “तपाईंको गुगल खाता व्यवस्थापन गर्नुहोस्” चयन गर्नुहोस्
- बायाँपट्टि रहेको “सुरक्षा” विकल्पमा क्लिक गर्नुहोस्
- “तपाईंका डिभाइसहरू” सेक्सनमा गएर “सबै डिभाइसहरू व्यवस्थापन गर्नुहोस्” मा क्लिक गर्नुहोस्
अब तपाईंको खातामा लगइन भएका सबै डिभाइसहरूको सूची देखिनेछ। अपरिचित डिभाइस भेटिएमा:
- त्यसमा क्लिक गर्नुहोस्
- “साइन आउट” बटन थिचेर पहुँच हटाउनुहोस्
मोबाइल (गुगल एप) मार्फत जाँच गर्ने तरिका
एन्ड्रोइड वा आइफोनमा पनि यो प्रक्रिया सजिलै गर्न सकिन्छ:
- गुगल एप खोल्नुहोस्
- प्रोफाइल आइकनमा ट्याप गर्नुहोस्
- “तपाईंको गुगल खाता व्यवस्थापन गर्नुहोस्” चयन गर्नुहोस्
- “सुरक्षा” ट्याबमा जानुहोस्
- “तपाईंका डिभाइसहरू” सेक्सनमा “सबै डिभाइसहरू व्यवस्थापन गर्नुहोस्” ट्याप गर्नुहोस्
त्यसपछि देखिएको सूचीबाट अपरिचित डिभाइस छानेर:
- “साइन आउट” गरेर त्यसको पहुँच हटाउनुहोस्
तेस्रो-पक्ष एप र सेवाहरू पनि जाँच गर्न नबिर्सनुहोस्
गुगल खाताको सुरक्षा केवल डिभाइसहरूमा मात्र सीमित हुँदैन। तपाईंको खातासँग जोडिएका तेस्रो-पक्ष एप र सेवाहरू पनि जोखिमको स्रोत बन्न सक्छन्। पुराना वा प्रयोगमा नरहेका एपहरू ह्याकरको निशाना बन्न सक्छन्।
त्यसैले नियमित रूपमा लिंक भएका एपहरू जाँच गर्नुहोस् ।
शंकास्पद वा प्रयोगमा नरहेका एपहरूको पहुँच हटाउनुहोस् ।