काठमाडौं — राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद विश्वराज पोखरेल द्वारा विद्यालयका प्रधानाध्यापकलाई सार्वजनिक रूपमा हप्काएको घटनाले नेपालमा जनप्रतिनिधिको आचरण र शिक्षकको सम्मानबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ।
ओखलढुङ्गाको चण्डेश्वरी माध्यमिक विद्यालयमा भएको उक्त घटनाको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि सांसद पोखरेलले माफी मागे पनि विवाद सेलाउने संकेत देखिएको छैन। बरु, यसले “सत्ता र सेवाको सीमारेखा कहाँ हो?” भन्ने गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
घटनापछि शिक्षा क्षेत्रका सरोकारवालाले जनप्रतिनिधिले आफ्नो पदको दुरुपयोग गर्दै शिक्षकजस्तो संवेदनशील पेशामा कार्यरत व्यक्तिलाई सार्वजनिक रूपमा अपमान गर्नु अस्वीकार्य भएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार विद्यालय प्रशासनिक संरचनाभित्र पर्ने विषयमा सांसदको हस्तक्षेप नै अनुचित हो।
यसैबीच, लेखक तथा पत्रकार नारायण गाउँले ले सामाजिक सञ्जालमार्फत यस्तो व्यवहारलाई “मानसिक हिंसा” को संज्ञा दिँदै कानुनी रूपमा समेत दण्डनीय हुनुपर्ने टिप्पणी गरेका छन्। त्यस्तै, गोकुल बास्कोटा ले व्यङ्ग्य गर्दै यस्तो शैलीलाई “प्रधानपञ्च प्रवृत्ति” सँग तुलना गरेका छन्
शिक्षकको गरिमा बनाम राजनीतिक प्रभाव
शिक्षकहरूलाई समाज निर्माणको आधार स्तम्भ मानिने भए पनि व्यवहारमा उनीहरू राजनीतिक दबाब र हस्तक्षेपको सामना गर्न बाध्य हुने अवस्था अझै कायम रहेको शिक्षा विज्ञहरूको भनाइ छ। यस्तो घटनाले शिक्षक पेशाप्रति युवापुस्ताको आकर्षण घट्न सक्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय अभ्याससँग तुलना
शिक्षा प्रणालीमा अग्रणी देशहरू—जस्तै फिनल्याण्ड, जापान र सिंगापुर—मा शिक्षकलाई उच्च सम्मान दिइन्छ र उनीहरूलाई नीति निर्माणसम्म सहभागी गराइन्छ। त्यहाँ शिक्षकप्रति हस्तक्षेप होइन, विश्वास र स्वतन्त्रताको संस्कृति विकास गरिएको छ।
पार्टीको मौनता र सम्भावित सन्देश
घटनाबारे सम्बन्धित पार्टीको औपचारिक धारणा सार्वजनिक नहुनुले “के माफी मात्र पर्याप्त हो?” भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यदि यस्तो व्यवहारमा स्पष्ट कारबाही भएन भने यसले भविष्यमा गलत नजिर बसाल्न सक्छ।
यो घटना केवल एक व्यक्तिको व्यवहार मात्र नभई नेपालको राजनीतिक संस्कार, प्रशासनिक सीमारेखा र शिक्षकको सामाजिक सम्मानसँग जोडिएको विषयका रूपमा देखिएको छ। अब प्रश्न छ—के यो बहसले व्यवहारमा सुधार ल्याउनेछ, कि फेरि पनि सामाजिक सञ्जालमै सीमित रहनेछ?