काठमाडौँ । मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूको दोस्रो महान् पर्व बकर इद (इदुल जोहा) आज देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदै छ । इदुल फित्र (रमजान) पर्वको ७० औँ दिनमा मनाइने यो ऐतिहासिक र धार्मिक पर्वका अवसरमा सरकारले आज देशभर सार्वजनिक बिदासमेत दिएको छ ।

आज बिहानैदेखि मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले स्नान गरी काठमाडौँको दरबारमार्गस्थित नेपाली जामे मस्जिद, काश्मिरी मस्जिदलगायत मुलुकभरका विभिन्न मस्जिद र इदगाहहरूमा भेला भई सामूहिक नमाज पढेका छन् । नमाज सम्पन्न भएपछि उनीहरूले एकापसमा अङ्गालो हालेर सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्दै शुभकामना आदानप्रदान गरिरहेका छन् ।

हिजरी संवत्अनुसार १४३९ वर्ष पहिले अल्लाहको आदेशमा इब्राहिमले आफ्ना ९० वर्षको उमेरमा जन्मिएका प्यारा छोरा इस्माएल अलेह सलामलाई बलिदान (कुर्बानी) गर्न तयार भएको सम्झनामा यो पर्व मनाउन थालिएको धार्मिक मान्यता छ ।

मुस्लिम धर्म गुरु (मौलाना) रहमत अलीका अनुसार, इब्राहिमको यही वंशमा सन् ५७१ मा मक्कामा मोहम्मद सलल्लाको जन्म भएको थियो, जसले यो पर्व र इस्लाम धर्मलाई पुस्तान्तरण गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै ‘हदिस’ नामक धर्मग्रन्थको रचना गर्नुभयो । हाल यो ग्रन्थ मुस्लिम धार्मिक विद्यालय (मदरसा) हरूमा अध्ययन–अध्यापन गराइन्छ । ५३ वर्षको उमेरपछि मोहम्मद सलल्ला मदिनामा सर्नुभएको इतिहास छ र सोही सम्झनामा हाल पनि साउदी अरबको मक्का र मदिनामा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ ।

बकर इद पर्वको मुख्य उद्देश्य नै ‘हजयात्रा’ सँग जोडिएको छ । यस अवसरमा मक्का मदिना जानु अत्यन्त शुभ मानिन्छ, जसका लागि गृह मन्त्रालयले हजयात्रीहरूका लागि आतेजाते विमान टिकट र अन्य आवश्यक व्यवस्थापन मिलाएर हजयात्रा गराउने गरेको छ । मक्का मदिना जान नपाउने सर्वसाधारणले भने आ–आफ्नै घरमा यो पर्व मनाउने गर्दछन् ।

यस पर्वमा अल्लाहलाई खुसी पार्न मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले जायज मानेका जनावरको कुर्बानी (बलि) दिने गर्दछन् । धार्मिक कथाअनुसार, इब्राहिमले छोरा इस्माइललाई कुर्बानी गर्न लाग्दा अल्लाह उनको परीक्षा र निष्ठाबाट प्रसन्न भई स्वर्ग (जन्नत) बाट पठाइएको ‘दुम्बा’ (एक प्रकारको भेडा) को कुर्बानी भएको थियो । सोही समयदेखि मानिसको साटो जनावरको कुर्बानी दिने परम्परा रहिआएको हो ।

सामाजिक सद्भाव र तीन दिने उत्सव

परम्परा र धार्मिक विधिअनुसार कुर्बानी गरिएको मासुलाई तीन बराबर भागमा बाँड्ने गरिन्छ:

  • पहिलो भाग: गरिब तथा विपन्न परिवारका लागि ।

  • दोस्रो भाग: आफ्ना इष्टमित्र र आफन्तका लागि ।

  • तेस्रो भाग: आफ्नै परिवारका लागि ।

नेपाली जामे मस्जिदका अनुसार बकर इदको यो उत्सव आजदेखि सुरु भई लगातार तीन दिनसम्म मनाइनेछ र तीनै दिन कुर्बानी गर्ने धार्मिक विधि रहेको छ । यस पर्वले मुस्लिम समुदाय मात्र नभई समग्र नेपाली समाजमा आपसी भाइचारा, सद्भाव र सहिष्णुता बढाउन ठूलो योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ ।