काठमाडौँ– गृहमन्त्री सुधन गुरुङको पछिल्लो एउटा भिडियोले उनको कार्यशैलीमाथि उठ्दै आएका प्रश्नलाई थप सतहमा ल्याइदिएको छ। भोटेकोशी बाढीपछि त्रिशूली-३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट शुक्रबार बिहान उद्धार गरिएका व्यक्तिलाई उपचारका लागि लैजाने क्रममा गृहमन्त्री गुरुङ आफैँ अक्सिजन सिलिन्डर बोकेर हिँडेको भिडियो सार्वजनिक भएपछि उनको भूमिकामाथि सामाजिक सञ्जालदेखि सुरक्षा निकाय र राजनीतिक वृत्तसम्म प्रश्न उठेको हो।
विपद्का बेला गृहमन्त्री घटनास्थलमा पुग्नु अस्वाभाविक होइन। संकटको प्रत्यक्ष अनुगमन गर्नु, प्रभावित क्षेत्रको अवस्था बुझ्नु र उद्धार तथा राहतको प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्नु उनको जिम्मेवारीकै हिस्सा हुन्।
गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी आन्तरिक सुरक्षा, प्रशासनिक समन्वय, सुरक्षा निकायको परिचालन, विपद् व्यवस्थापनमा अन्तरनिकाय समन्वय र राज्य संयन्त्रलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्नु हो। तर गृहमन्त्री स्वयं उद्धारकर्मीको भूमिकामा देखिएर उनी राज्य संयन्त्र परिचालन गर्न मैदानमा छन् कि आफूलाई नै उद्धार टोलीको सदस्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न खटिएका हुन् भन्ने प्रश्न उठेको हो।
उद्धार गरिएका व्यक्तिलाई स्ट्रेचरमा राखेर अक्सिजन दिइरहेका बेला गृहमन्त्री गुरुङ आफैँ सिलिन्डर बोकेर हिँडेको दृश्य तत्कालका लागि आकर्षक देखिन सक्छ। सामाजिक सञ्जालमा ‘काम गर्ने मन्त्री’ को छवि पनि बनाउन सक्छ। तर राज्य सञ्चालनको दृष्टिले यसले गम्भीर प्रश्न जन्माउँछ- मन्त्रीको काम आफैँ श्रम गरेको देखिनु हो कि राज्यका जिम्मेवार निकायलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालित गराउनु हो? हरेक विपद्मा गृहमन्त्री आफैँ स्ट्रेचर र अक्सिजन सिलिन्डर बोकेर दौडिनुपर्ने हो भने नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, स्थानीय प्रशासन, स्वास्थ्य संयन्त्र तथा विपद् व्यवस्थापनका संस्थागत संरचनाको भूमिका के रहन्छ?
गृहमन्त्री पद कामदारको होइन, राज्य संयन्त्र परिचालन गर्ने राजनीतिक नेतृत्व हो। मन्त्रीको सफलता उनले कति किलोको सिलिन्डर बोके भन्नेबाट होइन, संकटका बेला राज्यका संयन्त्र कति छिटो, प्रभावकारी र समन्वित रूपमा परिचालित भए भन्नेबाट मापन हुनुपर्छ। यही कारण आलोचकहरूले उनको कार्यशैलीमा कामभन्दा काम गरेको देखाउने मोह बढी हाबी हुन थालेको आरोप लगाएका छन्।
आलोचनापछि गृहमन्त्री गुरुङले आफ्नो बचाउमा पुरानो शैलीको नेतृत्वप्रति प्रश्न उठाएका छन्। उनको भनाइमा नेतृत्वलाई मन्त्रालयको कुर्सीमा बसेर कागजात समात्नेसँग जोडेर हेर्नु ‘गलत युग’ को सोच हो। उनले विषयगत मन्त्रालयका उच्चपदस्थ अधिकारीहरूको उपस्थितिमा विपद् प्रतिकार्य कमान्ड सेन्टर पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा रहेको, आफूहरू प्रत्येक चार घण्टामा अनलाइनबाट कमान्ड र रणनीतिक बैठक गरिरहेको र डिजिटल माध्यमबाट काम अझ छिटो तथा प्रभावकारी भइरहेको दाबी सामाजिक सञ्जालमार्फत गरेका छन्।